Doven en slechthorenden lopen een groter risico op huiselijk geweld en psychotrauma dan de algemene bevolking. Tegelijkertijd ervaren ze nog steeds drempels in toegang tot de geestelijke gezondheidszorg (zie ook ons onderzoek rond toereikende geestelijke gezondheidszorg).
Er is nood aan toegankelijke psycho-educatie en geestelijke gezondheidszorg in Vlaamse Gebarentaal, aansluitend bij dovencultuur en sensitief voor de impact van stigma en uitsluiting in een horende samenleving.
Dankzij giften die we in 2024 en 2025 hebben ontvangen, konden we in samenwerking met Visual Box een reeks video's ontwikkelen in Vlaamse Gebarentaal. Daarin maken we thema's zoals doof stigma, doof trauma, collectief en intergenerationaal trauma en huiselijk geweld voor het eerst toegankelijk en bespreekbaar voor de Vlaamse Dovengemeenschap.
Door meer inzicht te krijgen in deze thema's kunnen doven en slechthorenden hun eigen ervaringen of de ervaringen van anderen beter begrijpen. Dat kan helpen om taal te geven aan wat ze hebben meegemaakt, steun te zoeken of anderen te ondersteunen. Erkenning, herkenning en verbinding kunnen een belangrijke stap zijn in herstel.
Veel dove en slechthorende mensen voelen dagelijks druk om zich aan te passen aan een horende wereld. Waar komt die druk vandaan? Wat is de impact op het zelfbeeld, de identiteitsontwikkeling en het mentaal welbevinden van doven en slechthorenden?
Doof-zijn in een horende samenleving kan gepaard gaan met negatieve en ingrijpende levenservaringen, zoals voortdurende aanpassingsdruk, beperkte toegang tot taalverwerving, informatie en communicatie, uitsluiting of pesten.
Wanneer zulke ervaringen herhaaldelijk of langdurig voorkomen of een grote impact hebben, kunnen ze traumatisch zijn. Wat is doof trauma en hoe kan doof trauma ontstaan?
Doven en slechthorenden maken vaker ingrijpende jeugdervaringen mee dan horende mensen. Ze lopen meer risico op verwaarlozing, psychisch, fysiek of seksueel geweld. Ze lopen ook meer risico om later nog ingrijpende gebeurtenissen mee te maken en slachtoffer te worden van partnergeweld.
Negatieve levenservaringen kunnen diepe sporen nalaten. Wanneer ze onvoldoende verwerkt raken, kunnen ze leiden tot psychische klachten, waaronder posttraumatische stress.
Doven en slechthorenden kunnen hulp zoeken wanneer ze zich niet goed voelen of klachten ervaren. Soms merken ze dat ze vastlopen. Wat hen vroeger hielp om met moeilijke ervaringen om te gaan, helpt vandaag niet meer.
Door de pijn van ingrijpende ervaringen te erkennen en te verwerken, komt het stresssysteem geleidelijk tot rust. Je weet waar je kwetsuren zitten en leert er beter mee omgaan. Wat je hebt meegemaakt bepaalt niet langer je dagelijkse leven. Er ontstaat opnieuw ruimte om voluit te leven.
Soms blijven pijnlijke ervaringen niet beperkt tot één generatie. Onverwerkte trauma's kunnen onbewust invloed hebben op de volgende generatie. Dat noemen we intergenerationeel trauma.
De Vlaamse Dovengemeenschap kent een lange geschiedenis van onderdrukking van de Vlaamse Gebarentaal, de dovencultuur en doof-zijn. Zulke gedeelde ervaringen kunnen een impact hebben op een hele gemeenschap. Dat noemen we collectief trauma.
De Vlaamse Dovengemeenschap kent tegelijkertijd ook een lange geschiedenis van veerkracht, weerbaarheid en hoop.
Door traumatische ervaringen te erkennen, te verwerken, elkaar te ondersteunen én samen te bouwen aan een veilige gemeenschap kunnen we de cirkel van trauma doorbreken.
Werk je met dove of slechthorende cliënten en wil je je verder verdiepen in dit thema? Bekijk dan het webinar hieronder.
In maart 2026 gaf Dr. Goedele De Clerck een webinar rond doven en slechthorenden en huiselijk geweld voor Drakentemmers, het expertiseplatform rond trauma, gehechtheid en huiselijk geweld. In dit webinar voor zorgverleners wordt ingegaan op de specifieke aandachtspunten rond huiselijk geweld, doof stigma, doof trauma en cultuursensitieve zorgverlening voor doven en slechthorenden.
Het webinar is hier te herbekijken: https://www.drakentemmers.nl/verdieping/nu-terug-te-kijken-webinar-over-doven-slechthorenden-en-huiselijk-geweld/
